Verilənlər bazası dizaynında buraxılan ən əsas səhvlər cədvəllər arasında düzgün əlaqələrin qurulmaması, normallaşdırma qaydalarına əməl edilməməsi, indekslərin unudulması və məlumat tiplərinin səhv seçilməsidir. Layihənin başlanğıc mərhələsində edilən bu memarlıq qüsurları sistem böyüdükcə sorğuların ləngiməsinə, server yüklənməsinə və məlumat bütövlüyünün pozulmasına səbəb olur. Doğru struktur qurmaq üçün hər bir cədvəlin və sütunun məntiqi əsasını əvvəlcədən dəqiq planlaşdırmaq tələb olunur. Diqqət edin ki, təməldə buraxılan səhvləri sonradan düzəltmək bütün kodu yenidən yazmaq qədər vaxt apara bilər.
Cədvəllər Arasında Əlaqələrin Səhv Qurulması
Məlumat bazasının quruluşunda ən çox rast gəlinən səhvlərdən biri cədvəllər arasındakı əlaqələrin məntiqsiz təyin edilməsidir. Bire-bir, bir-çoxa və ya çoxa-çox əlaqələr düzgün qurulmadıqda məlumatların təkrarı qaçılmaz olur.
Hər hansı bir əlaqə yaradarkən xarici açarların (foreign keys) məhdudiyyətlərini düzgün təyin etmək lazımdır. Bu, çox vaxt tələsik yazılan kodlarda unudulur və nəticədə sistemdə yetim qalan məlumatlar yaranır.
Yoxlayın ki, cədvəllər arasındakı əlaqələr real həyatdakı məntiqi prosesləri dəqiq əks etdirir. Əks halda, mürəkkəb sorğular yazarkən ciddi performans problemləri ilə qarşılaşacaqsınız.
Əlaqə növlərini əvvəlcədən kağız üzərində və ya sxem şəklində çəkin.
Xarici açar məhdudiyyətlərini heç vaxt nəzərdən qaçırmayın.
Məlumatların təkrar olunmasına yol açan strukturlardan qaçın.
Normallaşdırma Qaydalarına Əməl Etməmək
Verilənlər bazasının normallaşdırılması məlumatların səmərəli saxlanılması və təkrarın qarşısının alınması üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Bəzi hallarda performans qazanmaq üçün normallaşdırmanı qəsdən pozmaq lazım gəlir, lakin səbəbsiz pozuntular xaos yaradır.
Bütün məlumatları tək bir nəhəng cədvələ yığmaq ilkin mərhələdə rahat görünə bilər. Lakin qeydlərin sayı artdıqca həmin cədvəldən məlumat oxumaq serveri tamamilə çökdürə bilər.
Məlumatları məntiqi hissələrə bölmək və hər cədvəli öz vəzifəsinə uyğun saxlamaq qaydasına mütləq riayət edin. Bu, gələcəkdə kod bazasının böyüməsini idarə etməyi asanlaşdırır.
İndekslərin Unudulması və ya Həddindən Artıq İstifadəsi
Axtarış sorğularının sürətli işləməsi üçün indekslər əvəzolunmazdır. Lakin hər bir sütuna kor-koranə indeks əlavə etmək məlumat yazma əməliyyatlarını həddindən artıq ləngidir.
Tez-tez axtarış edilən və ya şərtlərdə istifadə olunan sütunlara indeks qoymaq düzgün yanaşmadır. Hansı sütunların daha çox sorğulandığını mütləq təhlil edin.
Bu, çox vaxt unudulur, lakin performansı tənzimləmək üçün indekslərin düzgün seçilməsi əsas şərtdir. Lazımsız indeksləri vaxtaşırı təmizləmək sistemin yükünü azaldır.
Yalnız tez-tez axtarış edilən sütunlara indeks əlavə edin.
Yazma əməliyyatlarının çox olduğu cədvəllərdə indeks sayını məhdudlaşdırın.
İndekslərin sorğuların sürətinə təsirini mütləq test edin.
Məlumat Tiplərinin Yanlış Seçilməsi
Sütunlar üçün yanlış məlumat tiplərinin seçilməsi yaddaşın hədər yerə sərf olunmasına yol açır. Məsələn, kiçik rəqəmsal dəyərlər üçün böyük tam ədəd tiplərindən istifadə etmək mənasızdır.
Mətn sahələrinin uzunluğunu təyin edərkən ehtiyatsızlıq etməyin. Həddindən artıq böyük ölçülü sahələr ayırmaq yaddaş optimizasiyasını pozur.
Hər bir sütunun saxlayacağı məlumatın xarakterinə uyğun ən optimal tipi seçməyə diqqət edin. Bu detal bazanın ümumi sağlamlığına birbaşa təsir göstərir.
Boş Dəyərlərin (NULL) Yanlış İstifadəsi
Hər bir sütunun boş ola biləcəyinə qərar verərkən ehtiyatlı olmaq lazımdır. Lazım olmadığı halda NULL dəyərlərə icazə vermək məlumatların emalını çətinləşdirir.
Boş dəyərlər üzərində aparılan hesablama və müqayisələr gözlənilməz nəticələr verə bilər. Mümkün qədər standart ilkin dəyərlər təyin etməyə üstünlük verin.
Yoxlayın ki, tətbiqinizin məntiqi boş dəyərləri düzgün idarə edə bilir. Əks halda, tətbiqdaxili xətaların sayı durmadan artacaq.
Vacib sahələrə
NOT NULLməhdudiyyəti qoyun.Boş dəyərlərin sorğularda necə nəticə verdiyini yoxlayın.
Default dəyərlərdən yerində istifadə edin.
Ehtiyat Nüsxə və Təhlükəsizlik Strategiyasının Olmaması
Verilənlər bazasının dizaynı təkcə cədvəl qurmaqla bitmir, onun təhlükəsizliyi və qorunması da memarlığa daxildir. Avtomatlaşdırılmış ehtiyat nüsxə mexanizmi qurulmayan sistemlər hər an məlumat itkisi təhlükəsi ilə üz-üzədir.
İstifadəçi hüquqlarının düzgün bölünməsi və həssas məlumatların şifrələnməsi mütləq təmin edilməlidir. Bütün istifadəçilərə tam icazələr vermək böyük təhlükə mənbəyidir.
Təcrübə göstərir ki, ən yaxşı dizayn belə düzgün təhlükəsizlik tədbirləri görülmədikdə etibarsız sayılır. Həmişə ən pis ssenariyə hazır olun.
Müntəzəm olaraq avtomatik ehtiyat nüsxələr yaradın.
İstifadəçi səlahiyyətlərini minimal prinsipi ilə tənzimləyin.
Həssas məlumatları şifrələnmiş şəkildə saxlayın.
Layihənin İnkişafına Dözümlü Memarlıq
Dizayn qurarkən yalnız bu günü deyil, gələcəkdə məlumat həcminin artacağını nəzərə almaq vacibdir. Genişlənməyə uyğun olmayan strukturlar qısa müddət ərzində sıradan çıxır.
Kodunuzu və baza strukturunuzu modulyar şəkildə saxlayın ki, gələcəkdə yeni cədvəllər əlavə etmək çətinlik yaratmasın. Təcrübəli mütəxəssislər hər zaman gələcək böyüməni planlaşdırırlar.
Öz biliklərinizi artırmaq, real layihələrdə iştirak etmək və peşəkar inkişafınızı sürətləndirmək üçün smartedu.az-da proqramlaşdırma təlimləri elanlarına baxa bilərsiniz.
