REST API hər bir mənbə üçün ayrıca ünvanlar istifadə edən və sabit strukturlu cavablar qaytaran klassik memarlıqdır; GraphQL isə tətbiqin ehtiyac duyduğu dəqiq məlumatı tək bir sorğu ilə tələb etməyə imkan verən müasir sorğu dilidir. Əsas fərq məlumatların necə istənilməsində və serverin cavab mexanizmindədir: REST-də lazım olmayan sahələr də daxil olmaqla bütün paket gəlir, GraphQL-də isə yalnız tələb olunan dəyərlər süzülüb verilir. Hansı texnologiyanı seçəcəyiniz layihənin mürəkkəbliyindən, frontend və backend komandasının təcrübəsindən və məlumat axınının strukturundan birbaşa asılıdır. Diqqət edin ki, hər iki yanaşmanın özünəməxsus üstünlükləri var və yanlış seçim gələcəkdə performans itkilərinə səbəb ola bilər.
REST API Strukturunun Əsas İşləmə Prinsipi
REST API illərdir veb dünyasının əsasını təşkil edən və hər bir resursu xüsusi ünvanlar vasitəsilə idarə edən etibarlı yanaşmadır. Məsələn, istifadəçi məlumatını almaq üçün ayrı, həmin istifadəçinin sifarişləri üçün başqa ünvan tələb olunur.
Bu üsul sadəliyi və proqnozlaşdırıla bilməsi ilə seçilir. HTTP metodlarından düzgün istifadə etməklə hər bir əməliyyatın məntiqini dərhal başa düşmək mümkündür.
Lakin mürəkkəb layihələrdə bu yanaşma bir neçə sorğunun ardıcıl göndərilməsinə səbəb olur. Diqqət edin ki, eyni anda müxtəlif əlaqəli məlumatları çəkmək lazım gəldikdə sorğu sayı həddindən artıq arta bilər.
GraphQL Texnologiyasının Gətirdiyi Yeniliklər
GraphQL Facebook tərəfindən yaradılmış elə bir sorğu dilidir ki, o, müştəriyə məhz ehtiyac duyduğu məlumatları tək bir sorğu ilə əldə etmək azadlığı verir. Artıq artıq məlumatların yüklənməsi problemi tamamilə ortadan qalxır.
İstifadəçi interfeysi hansı sahələri tələb edirsə, server yalnız həmin sahələri ehtiva edən cavab qaytarır. Bu yanaşma şəbəkə trafikelərinə qənaət edir və mobil tətbiqlərin performansını əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırır.
Yoxlayın ki, bu elastiklik layihənin inkişaf sürətini artırır, çünki frontend dəyişiklikləri edərkən hər dəfə backend strukturunu yenidən uyğunlaşdırmağa ehtiyac qalmır.
Tək sorğu ilə bir neçə əlaqəli məlumatı eyni anda əldə edin.
Yalnız tələb olunan sahələri çəkərək şəbəkə yükünü azaldın.
Frontend və backend komandalarının müstəqil işləməsini təmin edin.
Məlumatların Artıq Və ya Çatışmazlığı Problemi
REST API istifadə edərkən çox vaxt ehtiyacınız olmayan yüzlərlə əlavə sahəni də yükləməli olursunuz, çünki serverin hazırladığı şablon sabitdir. Buna artıq yüklənmə problemi deyilir.
Əks halda, bir səhifəni doldurmaq üçün dörd müxtəlif REST ünvanına sorğu göndərmək tələb oluna bilər ki, bu da serverə düşən yükü artırır. GraphQL bu problemi kökündən həll edərək tam dəqiq ölçülü cavab strukturu yaradır.
Bu məqam çox vaxt unudulur, lakin istifadəçi sürəti və mobil cihazların batareya ömrü baxımından məlumat həcmini minimumda saxlamaq həyati əhəmiyyət daşıyır.
Keşləmə Və Server Tərəfində İdarəetmə Fərqləri
REST API HTTP protokolunun standart keşləmə mexanizmlərindən mükəmməl şəkildə yararlanır. Brauzerlər və serverlər eyni sorğuların nəticələrini asanlıqla yaddaşda saxlaya bilirlər.
GraphQL-də isə bütün sorğular adətən tək bir ünvana POST metodu ilə göndərildiyi üçün ənənəvi HTTP keşləmə mexanizmləri bir o qədər də sadə işləmir. Burada keşləmə prosesini tətbiq səviyyəsində əlavə alətlərlə tənzimləmək lazımdır.
Yoxlayın ki, layihənizdə keşləmə həddindən artıq vacibdirsə, REST API daha az əmək sərf edərək istənilən nəticəni verə bilər. Əksinə, mürəkkəb məlumat əlaqələri ön plandadırsa, GraphQL üstünlük qazanır.
REST standart HTTP keş mexanizmlərini birbaşa dəstəkləyir.
GraphQL tək ünvan üzərindən işlədiyi üçün əlavə keş tənzimləməsi tələb edir.
Sistem arxitekturasını qurarkən bu fərqi mütləq nəzərə alın.
Səhvlərin İdarə Edilməsi Və Status Kodları
REST API xətaları bildirərkən standart HTTP status kodlarından istifadə edir: məsələn, məlumat tapılmadıqda 404, səlahiyyət çatmadıqda 401 kodu qayıdır. Bu, hər kəsə tanış olan ümumi dildir.
GraphQL isə sorğu uğurla yerinə yetirilsə belə, cavab daxilində xəta massivi qaytara bilir. Bu yanaşma ilk baxışdan qəribə görünə bilər, lakin proqram səviyyəsində səhvləri fərdi şəkildə idarə etməyə imkan yaradır.
Təcrübə zamanı görünür ki, hər iki üsulun özünəməxsus üstünlükləri var və komandanın vərdişləri seçim zamanı əsas rol oynayır.
Öyrənmə Əyrisi Və Komanda Təcrübəsi
REST API hər bir proqramçının ilk gündən bildiyi və asanlıqla mənimsədiyi sadə bir konsepsiyadır. Onun üçün əlavə mürəkkəb alətlərə və ya xüsusi kitabxanalara ehtiyac yoxdur.
GraphQL isə özünəməxsus sxem dili, sorğu strukturu və xüsusi idarəetmə alətləri tələb edir. Yeni başlayan komandalar üçün bu texnologiyanı öyrənmək müəyyən vaxt tələb edə bilər.
Lakin böyük miqyaslı layihələrdə uzunmüddətli qazanc baxımından bu öyrənmə sərmayəsi tamamilə özünü doğruldur. Əsas məqsəd layihənin tələblərinə uyğun doğru aləti seçməkdir.
REST təməl səviyyədə dərhal tətbiq oluna bilir.
GraphQL xüsusi sxem strukturu və öyrənmə vaxtı tələb edir.
Komandanın cari bacarıqlarını qərar verməzdən əvvəl yoxlayın.
Hansı Layihə üçün Hansı Texnologiya Seçilməlidir?
Əgər sadə strukturculu, açıq məlumat yayan və standart əməliyyatlar yerinə yetirən bir platforma qurursunuzsa, REST API hələ də ən sürətli və etibarlı yoldur.
Lakin fərqli mənbələrdən mürəkkəb məlumatlar çəkən, mobil və veb tətbiqləri eyni anda idarə edən dinamik sistemlər hazırlayırsınızsa, GraphQL böyük üstünlüklər təmin edir.
Öz biliklərinizi artırmaq, real layihələrdə iştirak etmək və peşəkar inkişafınızı sürətləndirmək üçün smartedu.az-da proqramlaşdırma təlimləri elanlarına baxa bilərsiniz.
